ජීවිතයේ Bookmarks

පිළිවෙළට පංති කර

අපිළිවෙලින් වැඩෙන

මතක මංපෙත් කියන බැඳීම්

සමුච්චිය.

තවරා මිහිරි සුවඳ

සොඳුරු මතක පින්තාරු කරන

උයන.

ඇදෙමින් බිඳීගිය සැබැඳි දිගේ

පැරැණි පිටු සොයන

වනය.

වෙනස් වෙන ස්මාර්ට් ලොවක

විරාමයේ සැරිසරන,

සීමාවක් නැති බැඳීම් පිළිගන්නා

සිතිජය...

අර්වි - අපේ රටේ භාවිතයේ ඇති අප්‍රකට භාෂාව

ශ්‍රී ලංකාවේ බාවිතාවෙන භාෂාවන් මොනවා ද කියා විමසුවහොත් නිතතින්ම සිංහල, දෙමළ, ඉංග්‍රීසි යනාදීය ලෙස හිතට ඒවි. අර්වි (Arwi) ලෙස හඳුන්වන තවත් බාෂාවක් අපේ රටේ බාවිතයේ ඇති බව ඔබ දැන සිටියා ද?

ජනවහරේ අරබු-තමුල් (Arabu-Tamil/අරාබි-දෙමළ) හැටියට ප්‍රසිද්ධ අර්වි (Arwi) යනු දෙමුහුන් ලේඛන ක්‍රමයක් සහ උපභාෂාවකි. එය දෙමළ භාෂාව ලිවීමට අරාබි හෝඩියට එකතු කර විශේෂිත අක්ෂරමාලාවක් හෝඩිය ලෙස  භාවිතා කරයි, බොහෝ අරාබි වචන සමඟ මිශ්‍ර වී ඇති වචන මාලාවකින් (vocabulary) සමන්විතය. එය සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ ශ්‍රී ලංකාවේ සහ දකුණු ඉන්දියාවේ යෝනක සහ දෙමළ කතාකරන මුස්ලිම් ප්‍රජාවන් විසින් වෙළඳාම, දෛනික ජීවිතය, ඉස්ලාමීය අධ්‍යාපනය සහ පාරම්පරික වෙදකම යන ක්ෂේත්‍රවල භාවිතා කරන ලදී.

අදටත් මෙරට සම්ප්‍රදායීක මුස්ලිම් ප්‍රජාව අතර ප්‍රකට සංස්කෘතිකාංගයක් වෙන, සූෆිසම් (Sufism)  මූලාශ්‍ර වලින් පැවත එන කාව්‍යමය ගුණගායනා, චරිතාපදානයන් යනාදී ගායනය, සජ්ජායනය සඳහා භාවිතා කරන බොහෝමයක් පතපොත අර්වි බසින් රචිත ඒවාය. තවත් දින කිහිපයකින් උදාවෙන නවසඳත් සමඟ එළඹෙන නබි නායකතුමන් උපන් මාසය පුරා එම මියුරු කව්‍යමය ගුණවැයුම් ගම් දනව් වල පමණක් නොව නාගරීක ප්‍රජාව අතර ද රැව්දෙනවා ඇත.

අරාබි සංක්‍රමණික වෙළදාම ක්‍රිස්තු පූර්ව (CE) යුගය දක්වා විහිදේ, මුල්කාලයේ දකුණු ඉන්දීය මුහුදුකරයට සීමාවූ බව කියවේ. ඒ කාලයේ ඉන්දීය වෙළෙන්දෝ අපේ රටේ බඩු භාණ්ඩ එහි රැගෙන ගොස් අරාබි වෙළෙන්දුන්ට සැපයූ බව කියවේ. පසු කාලීනව අරාබි හා පර්සියානු සංක්‍රමණික වෙළෙන්දෝ කෙළින්ම දිවයිනට පැමිණ ගණුදෙණු කරන්නට පටන් ගෙන ඇත. ලංකාවට පැමිණි වෙළෙන්දන් අතර අරාබි වගේම පර්සියානුවන් වූ බවත් ඔවුන් අතර පාරම්පරික වෙදකමේ යෙදුන අය වූ බවත් කියවේ. ඔවුන් ඒ කාලයේ රජවරුන්ගේ පවුල්වල වෙදවරුන් ලෙස ගෞරවයට පාත්‍රව ඇත. ඒ මූලාශ්‍රයන්ගෙන් පටන් ගත් පාරම්පාරික වෙදක්‍රමයකි යූනානි වෙදකම. ඉන් දේශීය වෙදකම පෝෂණයවි ඇත, යූනානි වෙදකම හා වට්ටෝරු ගැන පොත පත ලියවී ඇත්තේ ප්‍රධාන වශයෙන් අර්වි බසිනි. (තොරතුරු Unani Section, Faculty of Indigenous Medicine, UOC වෙබ්පිටුව ඇසුරුනි.)

එනමුත්, අර්වි ලිවීමේ කලාව අතීතයට සීමාවූ ඉතිහාසයක් බවට පත්වි ඇත.

අර්වි බස සුරක්ෂාකිරීම සඳහා දකුණු ඉන්දීය විශ්ව විද්‍යාල ගනනාවක් පෙරට ඇවිත් ඇති අතර ඔවුන්ගේ ප්‍රයත්නයෙන් 2015 වසරේ දී අර්වි යුනිකෝඩ් හඳුන්වා දීම සර්ථකවි ඇත.

මෙම අප්‍රකට භාෂාව ගැන තොරතුරු සෙවීම මා පටන් ගත්තේ වසර 2016 දී පමණය, එනමුත් ඒ කාලයේ ලියලමින් තිබූ අහිතකර සමාජ/දේශපාලන පරිසරය (social/political landscape) නිසා ඒ ගැන ලිවීම අතහැර දමන්නට සිදුවිය. එනමුත්, මේ මෑතක දී ලංකාවේ භාෂාවන් ගැන අධ්‍යයනය කරන සිසු දරුවෙකුගේ අවශ්‍යතාවයට උදව් කරන අතරතුර දී අර්වි ගැන දන්න දේ ලිවීමේ වැදගත් යැයි දැනුනා. මෙය ලියන මාගේ පළමු බස සිංහල වේ, එදිනෙදා භාවිතා කරන කලාපානුරූප මිශ්‍ර දෙමළ හැර මට දෙමළ බස කියවීමේ හෝ ලිවීමේ හැකියාව නැත. කවිකමට ලබැදි මා මිහිරි අර්වි කාව්‍ය ගායනයන් වලට සවන් දෙනවිට එය කියවීමේ හැකියාවන තිබුනා නම් කියලා හිතෙනවා. සූෆිසම් කාව්‍යකරණය වෙනම යුනික් කලාවක්.

මෙම ලිපියේ දෙවන කොටස අර්වි බස ගැන දීර්ග විමසුමක්, කියවන්න: අර්වි - Arwi: දෙලොවක් යාකල පාලම. මෙය Viewpoint: The Focus හි මා ලියූ ලිපියක් අසුරින් සකස් කරන කළ ලිපියකි. 

අර්වි - Arwi: දෙලොවක් යාකල පාලම

 

අර්වි අක්ෂරයෙන් ලියූ පොතක පිටු, *Image Courtesy: BBC/Travel

හැඳින්වීම: අර්වි - අපේ රටේ භාවිතයේ ඇති අප්‍රකට භාෂාව

වෙළඳාමෙන් හා ආගමික ඇදහිල්ලෙන් උපත ලැබූ, ලොව වෙනත් කිසිම තැනක සොයාගත නොහැකි අක්ෂර මාලාවකින් ලියා ඇති භාෂාවක්.

බැලූ බැල්මට අරාබි භාෂාවට සමාන අක්ෂර මාලාවකි. අකුරු වක්‍ර වී එකම ආකාරයකින් සම්බන්ධ වේ, දකුණේ සිට වමට එකම ආකාරයකින් දිව යයි, එකම තිත් සහ අක්ෂර වින්‍යාස ලකුණු ඇත. නමුත් අරාබි කතා කරන අයෙකුට ඒ බසින් ලියූ දෙයක් ශබ්ද නඟා කියවන්න, එවිට ඔවුන්ට කිසිවක් තේරෙන්නේ නැත. දෙමළ කතා කරන අයෙකුට එය ශබ්ද නඟා කියවන්න, එවිට කැපී පෙනෙන දෙයක් සිදු වේ - වචන ජීවමාන වේ. විදේශීය අක්ෂර මාලාවකින් සැරසී සිටින ඔවුන්ගේම මව් භාෂාව ඔවුන්ට ඇසේ.

මෙය අර්වි (Arwi), අරබු-තමිල් (Arabu-Tamil/අරාබි-දෙමළ ලෙසද) හැඳින්වේ - ලෝකයේ වඩාත්ම අසාමාන්‍ය හා එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැති ලේඛන සම්ප්‍රදායන්ගෙන් එකකි. වසර දහසකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ, එය ශ්‍රී ලංකාවේ සහ දකුණු ඉන්දියාවේ වෙරළ තීරයේ දෙමළ කතා කරන මුස්ලිම් ප්‍රජාවන්ගේ ආගමික ජීවිතය, කවි සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව පවා නිහඬව ඉදිරියට රැගෙන ගියේය. අද, එය බොහෝ දුරට පැරණි පොත පත,  මුස්ලිම් පල්ලි, විද්වතුන් අතලොස්සක් අතර සහ පාරායනය කරන්නන්ගේ මතකයන් තුළ නොනැසී පවතී.

මෙම ලිපියෙ අරමුණ වෙන්නේ අර්වි හඳුන්වා දීමේ උත්සාහයකි - එය කුමක්ද, එය පැමිණියේ කොහෙන්ද, එයින් ඉදිරියට රැගෙන ගියේ කුමක්ද සහ එහි පැවැත්ම දැන් රඳා පවතින්නේ කොහිද? (එහි මුල් ලේඛකයින්ට කිසිදා සිතාගත නොහැකි ස්කෑනර්, යුනිකෝඩ් අකුරු සහ ඩිජිටල් ලේඛනාගාර කරුණු මතය).

අර්වි යනු කුමක්ද?

දෙමළ සහ අරාබි යන භාෂා වෙනම භාෂාවන් වන ආකාරයට අර්වි යනු වෙනම භාෂාවක් නොවේ. එය දෙමළ - ශ්‍රී ලංකාවේ, තමිල්නාඩුවේ සහ කේරළය ප්‍රදේශවල වෙරළබඩ මුස්ලිම් ප්‍රජාවන්ගේ එදිනෙදා කතා කරන භාෂාවයි - දිගැති අරාබි අක්ෂර මාලාවක් භාවිතයෙන් ලියා ඇත. අරාබි භාෂාවට දෙමළ භාෂාවේ සෑම ශබ්දයක්ම තනිවම නියෝජනය කළ නොහැක, එබැවින් නොදන්නා විද්වතුන් සහ ලියන්නන්, පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ, අරාබි භාෂාවේ නොමැති දෙමළ ස්වර සහ ව්‍යංජනාක්ෂර* (consonants)  ග්‍රහණය කර ගැනීම සඳහා සම්මත අරාබි හෝඩියට අමතර අකුරු සහ අක්ෂර ලකුණු එකතු කළහ. ප්‍රතිඵලය වූයේ දළ වශයෙන් අකුරු 40 ක දෙමුහුන් අක්ෂර මාලාවකි: මූලික අරාබි අකුරු 28 ක් සහ විශේෂයෙන් වෙනස් කරන ලද ඒවා දුසිමක් පමණ, දෙමළ උච්චාරණය පහසු කිරීමේ අරමුණින් ගොඩනගා ඇත.

එය බොහෝ විට විස්තර කරනු ලබන්නේ හින්දි පාදක වචන මාලාව මත ස්ථර කර ඇති පර්සියානු-අරාබි අක්ෂර මාලාවක් වන උර්දු භාෂාවේ සමතාව භාවිතා කරමිනි - නමුත් අර්වි දෙමළ සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවය ඊටත් වඩා සමීප ය, මන්ද මිශ්‍ර වචන මාලාවක් නොව දෙමළ භාෂාවම අක්ෂර මාලාව සංකේතනය කරන බැවිනි.

abjad* ලෙස වර්ගීකරණය කරයි - අරාබි භාෂාව මෙන් ව්‍යංජනාක්ෂර (consonants)  වටා ගොඩනගා ඇති අක්ෂර මාලාවක් - සහ විකිපීඩියාවේ භාෂා දත්ත ලැයිස්තුගත කරන්නේ අවම වශයෙන් 13 වන සියවසේ සිට අද දක්වා ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව පුරා සීමිත ආගමික භාවිතයක් දක්වා විහිදෙන එහි දන්නා භාවිතයයි.

අර්වි අකුරු හෝඩිය

මූලාරම්භය: නව හෝඩියක් රැගෙන යන වෙළඳ සුළං

අර්වි කතාව ආරම්භ වන්නේ ඉන්දියන් සාගරයෙන්මය.

භාෂාව පිළිබඳ BBC Travel විශේෂාංගයකට අනුව, අර්වි භාෂාවේ මූලයන් ක්‍රි.ව. 8 වන සියවස දක්වා දිවෙයි, මධ්‍යකාලීන යුගයේ වෙළඳාම සහ සංචාර විවිධ භාෂාවන් එකට මිශ්‍ර කළ අතර, පසුව එය 17 වන සියවසේදී සැබෑ ප්‍රමුඛතාවයකට පැමිණියේය, වැඩිවන මුස්ලිම් අරාබි වෙළඳුන් සංඛ්‍යාවක් දෙමළ කතා කරන තමිල්නාඩුවේ පදිංචි වීමත් සමඟ (BBC Travel, "Arwi: The lost language of the Arab-Tamils," 2024).

ප්‍රායෝගිකව, මෙයින් අදහස් කළේ අරාබි සහ පර්සියානු සමුද්‍රීය වෙළඳුන් මලබාර් සහ කොරමැන්ඩල් වෙරළ තීරයේ වරායන්ට සහ යුරෝපය සහ මැද පෙරදිග ප්‍රිය කළ ගම්මිරිස්, කුරුඳු සහ අනෙකුත් වටිනා භාණ්ඩ වෙළඳාමෙන් ආකර්ෂණය වූ ශ්‍රී ලංකාවේ වරායන් වෙත නිතිපතා අමුත්තන් බවට පත්වීමයි. මෙම වෙළඳුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් සංචාරය කළේ නිකම්ම නොවේ; ඔවුන් පදිංචි වී, දේශීය දෙමළ කතා කරන ප්‍රජාවන් සමඟ විවාහ වූ අතර, පරම්පරා ගණනාවක් පුරා ඔවුන්ගේ පරම්පරාවන් දෙමළ කතා කරන මුස්ලිම්වරුන්ගේ විශේෂිත සමාජ කණ්ඩායමක් බවට පත්විය - විවිධ ප්‍රදේශවල ලෙබ්බේ (Labbai), මරක්කයාර් (Marakkayar) සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රී ලාංකික යෝනක (Sri Lankan Moors) ලෙස හැඳින්වේ.

මෙම ප්‍රජාවන් පොදු ආගමික ඇදහිල්ලකින් බැඳී සිටි නමුත් භාෂාවෙන් වෙන් විය: එක් පැත්තකින් අරාබි, අනෙක් පැත්තෙන් දෙමළ. අර්වි යනු ප්‍රායෝගික පිළිතුර විය - දෙමළ කතාකරන මුස්ලිම්වරුන්ට ඉස්ලාමයේ පූජනීය භාෂාවට බැඳී ඇති අක්ෂර මාලාවකින් ඔවුන්ගේ දෙමළ කියවීමට සහ සංචාරය කරන අරාබි විද්වතුන්ට සහ වෙළඳුන්ට දේශීය භාෂාව සමඟ සම්බන්ධ වීමට ඉඩ සලසන ලිඛිත පාලමකි. 17 වන සියවසේ එම නැගීම මත ගොඩනැගුණු අර්වි, 18 වන සියවසේ සිට යුරෝපීය යටත් විජිත බලවතුන් ඉන්දියානු සාගර වෙළඳාමේ ආධිපත්‍යය ගැනීමෙන් පසු එහි මන්දගාමීව පරිහානියට පෙර, තමිල්නාඩුවේ කායල්පට්ටිනම් (Kayalpattinam), කිලක්කරයි (Kilakkarai) සහ පරංගිපෙට්ටායි (Parangipettai) වැනි වරාය නගරවල සහ ශ්‍රී ලංකාවේ නිරිතදිග වෙරළබඩ තීරයේ තවත් සියවස් කිහිපයක් සමෘද්ධිමත් විය.

සුෆිවාදය (Sufism), සංචාරක ගුරුවරුන් සහ ජීවමාන ඇදහිල්ලේ සම්ප්‍රදායක්

අර්වි වෙළඳාම හරහා පමණක් ව්‍යාප්ත නොවීය - එය ඉගැන්වීම හරහා ව්‍යාප්ත විය. අරාබි සහ පර්සියානු අමුත්තන් අතර සුෆි විද්වතුන් සහ මිෂනාරිවරුන් සිටි අතර, බොහෝ විට ඔවුන්ගේ උත්සාහයන් තුළින් ඉස්ලාමය මෙම වෙරළබඩ ප්‍රජාවන් තුළ ගැඹුරින් මුල් බැස ගත්තේය. මෙම ගුරුවරුන් නුහුරු නුපුරුදු බරක් පැටවීමට වඩා දේශීය සිරිතට අනුවර්තනය විය - කලාපයේ මුස්ලිම් පල්ලි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ අදටත් දැකිය හැකි රටාවක්, ඒවායින් සමහරක් දේශීය ද්‍රවිඩ දේවාල සැලසුම පිළිඹිබු කරන අතර අසල්වැසි හින්දු, බෞද්ධ සහ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාවන් සමඟ සාමකාමී සහජීවනය කෙරෙහි කල් පවතින අවධාරණයක් දක්වයි.

කදිරියා සම්ප්‍රදායට සම්බන්ධ පෙළපත් අතර සුෆි මග (Tareeqa/Path තාරිකා ) - දෙමළ භාෂාව චතුර ලෙස කතා කළ හැකි නමුත් අරාබි අක්ෂර චතුර ලෙස කියවිය නොහැකි පුද්ගලයින්ට කුර්ආන් විග්‍රහය, හදීස්, නීති විද්‍යාව (Fiqh/ෆික්හ් , විශේෂයෙන් හනාෆි සහ ෂාෆි ඉගැන්වීම්) සහ භක්ති කාව්‍ය ඉගැන්වීම සඳහා අර්වි බහුලව භාවිතා කළහ. ඉමාම් අබු හනීෆා සහ ඉමාම් ෂාෆි වැනි විද්වතුන් විසින් හදීස් එකතු කිරීම් සහ ෆික්හ් ග්‍රන්ථවල අර්වි අත්පිටපත් වර්තමානය දක්වා නොනැසී පවතී. බයිබලයේ කොටස්වල දෙමළ පරිවර්තනයක් 1920 ගණන්වල අර්වි යොදාගෙන කර ඇති අතර, එය ඉස්ලාමීය අන්තර්ගතය සඳහා පමණක් නොව, මාධ්‍යයක් ලෙස අක්ෂර කොතරම් පුළුල් ලෙස භාවිතා කර ඇත්ද යන්න පිළිබඳ ඇඟවීමකි.

මෙම සංචාරක විද්වතුන්ගේ ජාලයේ ආභාෂය කිසි විටෙකත් දකුණු ආසියාවට සීමා නොවීය. දේශීය භාෂා සඳහා අදාළ අරාබි-පාදක අක්ෂර - මැලේ සඳහා ජාවි, ජාවා සඳහා පෙගොන් සහ චීනයේ මුස්ලිම් ප්‍රජාවන්හි සමහර කොටස්වල ඓතිහාසිකව භාවිතා කරන ලද ක්‍රමය  - ඉන්දුනීසියාව, මැලේසියාව, බෲනායි සහ දකුණු පිලිපීනය (මින්ඩනාඕ ඇතුළුව) දක්වා විහිදෙන සමුද්‍රීය සහ ගොඩබිම් ආසියාව පුරා අරාබි සහ පර්සියානු ආගමික සහ වෙළඳ සම්බන්ධතා වල සමාන රටාවන්ගෙන් මතු විය. අර්විගේ සමීපතම නිවුන් සහෝදරයා අරාබි-මලයාලම් වන අතර, එය කේරළයේ මුස්ලිම් ප්‍රජාව සඳහා එම භූමිකාවම ඉටු කරයි.

අදටත්, එම මුල් සුෆි ගුරුවරුන් විසින් සකස් කරන ලද ආගමික හා සමාජීය මාවත බොහෝ ප්‍රාදේශීය මුස්ලිම් ප්‍රජාවන්ට මඟ පෙන්වයි - එය බොහෝ දුරට මුලින් ලියා ඇති පිටපතට වඩා පැරණි වූ ඉගැන්වීම්, භක්තිමත් පාරායනය සහ සහජීවනය කෙරෙහි අවධාරණය කරයි.

1600 ගණන්වල දී ඉන්දියාවේ කොරොමැන්ඩල් වෙරළ තීරයේ අර්වි අකුරින් ලියන ලද සොහොන් ගලක්
(ඡායාරූපය: අන්තර්ජාලයෙන්)

ආගමට වඩා: කවි, සහ දේශීය දැනුමේ ඖෂධ ශාලාවක්

අර්වි හි මූලික භාවිතය ආගමික හා අධ්‍යාපනික වූවත්, එහි ලිඛිත උරුමය ඉන් ඔබ්බට විහිදේ. දෙමළ මුස්ලිම් කවියන් අර්වි භාෂාවෙන් භක්තිමත් සහ ආඛ්‍යාන* කවි රචනා කළහ - තමිල්නාඩු ගම්මානවල සමහර මුස්ලිම් කාන්තාවන් අර්වි සම්ප්‍රදායේ මතකයෙන් පැරණි යාඥා ගීත ගායනා කරන විට සම්ප්‍රදායක් අදටත් ප්‍රතිරාවය වේ, නමුත් දැනට එම කවි/ගීත ලියවී ඇති පිටපත් කියවීමේ හැකියාව ඇත්තේ අතලොස්සකට පමණි.

අර්වි වඩාත් අනපේක්ෂිත දෙයකට ලිඛිත වාහනය බවට පත්විය: එය දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යාව වේ. දෙමළ සහ ශ්‍රී ලාංකික මුස්ලිම් ප්‍රජාවන් සමඟ විවාහ වූ අරාබි සහ පර්සියානු පදිංචිකරුවන් යුනානි (හෝ යුනානි ටිබ්) ලෙස හැඳින්වෙන ග්‍රීක-අරාබි වෛද්‍ය සම්ප්‍රදාය ඔවුන් සමඟ රැගෙන ගියහ - හිපොක්‍රටීස් සහ ගැලන් දක්වා එහි බුද්ධිමය මූලයන් සොයා ගන්නා සහ ඉබ්නු සිනා (අවිසෙන්නා) වැනි විද්වතුන් විසින් පිරිපහදු කරන ලද තිද්‍යෝෂ වාදී* ක්‍රමයකි (humoral system). ශ්‍රී ලංකාවේ, මෙම ක්‍රමය ආයුර්වේදය, සිද්ධ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ස්වදේශික දේශිය චිකිත්සා පිළිවෙත් සමඟ දිවයිනේම ස්ථරගත දේශීය වෛද්‍ය සම්ප්‍රදායට ගැඹුරින් මුහුන් කරන ලදී. මෙම අරාබි-පරම්පරාවෙන් පැවත එන ප්‍රජාවන්හි වෛද්‍යවරුන් මුල් සියවස්වල කලාපීය රාජකීය පවුල් උපදේශකයින් ලෙස සේවය කිරීමට තරම් විශ්වාස කළ බව වාර්තා වේ.

තීරණාත්මක ලෙස, මෙම සමුච්චිත දැනුමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් - ඖෂධීය සංයෝග, දේශීය ශාක හඳුනාගැනීම, ප්‍රතිකාර ක්‍රම - වාර්තා කර සම්ප්‍රේෂණය කරන ලද්දේ අර්වි අක්ෂර භාවිතයෙන් ය. එමඟින් ඉතිරිව ඇති අර්වි අත්පිටපත් ආගමික හා සාහිත්‍ය ලේඛනාගාරයක් පමණක් නොව, උද්භිද විද්‍යාත්මක හා ඖෂධීය ලේඛනාගාරයක් විය හැකිය: මෙම ශාක බොහොමයක් සඳහා විධිමත් විද්‍යාත්මක ලියකියවිලි පැවතීමට බොහෝ කලකට පෙර, ප්‍රජාවන් දේශීය ශාක සුව කිරීම සඳහා හඳුනාගෙන, වර්ගීකරණය කර, භාවිතා කළ ආකාරය පිළිබඳ වාර්තාවකි.

මුබාරක් මලයි (ආශීර්වාදයේ මල්දම හැටියට සිංහලින් දැක්විය හැකිය) යනු සම්භාව්‍ය අර්වි කාව්‍යමය විශිෂ්ට කෘතියකි, විශේෂයෙන් මුහම්මද් නබිතුමාට කැප වූ ගෞරවනීය ප්‍රශංසාව සහ කාව්‍ය චරිතාපදානයකි. ක්‍රි.ව. 1887 (හිජ්රි 1305) හි ශ්‍රී ලාංකේය කවියෙකු වන ගාල්ලේ කදීර් ෂම්සුදීන් අල් මක්දූමි (කාර්බා ලෙබ්බේ) විසින් සිට රචනා කරන ලදී.
අදටත් විවිධ උත්සව සභාවලදී මෙම කාව්‍යමය ගුණවරුණ ගැයේ,  විශේෂයෙන්ම නබිතුමාගේ උපන්දිනය යෙදෙන මාසය පුරා එවැනි උත්සව පැවැත්වේ. නබිතුමාගේ සම්පූර්ණ ජිවිත කතාව කවියෙන් මියුරුව ගැයෙන අතර ඉන් කියවෙන්නේ අලංකාර දේශීය සරළ දමිළ කතා පුවතකි. එම කෘතිය කියවිය හැකි වැඩිහිටි මෙන්ම බාල පරපුර විසින් එය අඛණ්ඩව ඉදිරියට ගෙන යෑම අගේ කල යුතුය. විචිත්‍රවත් සම්පූර්ණ කවි ගායන පැය දහයක තරම් කාලයක් ගන්නා අලංකාර උත්සව සභාවකි.

වත්මනේ අර්වි : නිහඬ, ජීවමාන දෝංකාරයක්

අර්වි භාෂාව තවදුරටත් එදිනෙදා භාවිතයේ භාෂාවක් නොවේ. යුනෙස්කෝ ආරට භාෂාමය සමීක්ෂණ සහ මෑත කාලීන ශාස්ත්‍රීය විස්තර අනුව එය "ආගමික භාවිතය සඳහා පමණි" කාණ්ඩයට තැන්පත් කර ඇත - අද කිසිදු ප්‍රජාවක් අර්වි හි සාමාන්‍ය සංවාදයක් පවත්වන්නේ නැත. නමුත් එය ද අතුරුදහන් වී නැත.

ශ්‍රී ලංකාවේ, අර්වි ප්‍රධාන වශයෙන් පහත සඳහන් දේ හරහා පවතී:

• ආගමික පාරායනය - අර්වි පාදක උපදෙස් හෝ පාඨවල අංග රඳවා තබා ගන්නා මුස්ලිම් පල්ලි සහ ආගමික පාසල් (මදරසා) වල භක්තිමත් කියවීම්.
• කාව්‍යමය හා භක්තිමත් රංගන සම්ප්‍රදායන් - සංස්කෘතික හා ආගමික උත්සවවලදී සාමූහික ගායනය සහ පැරණි අර්වි රචනා කරන ලද පද පාරායනය කිරීම, බොහෝ විට මුල් පිටපත කියවීමෙන් නොව කටපාඩම් කිරීමෙන් ඉදිරියට ගෙන යනු ලැබේ.
• සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය - බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික යෝනක සහ දෙමළ මුස්ලිම් පවුල් සඳහා, සීයා හෝ ආච්චිගෙන් උරුම වූ පැරණි අර්වි අත්පිටපතක් නිවසේ කිසිවෙකුට එය තවදුරටත් සම්පූර්ණයෙන් කියවිය නොහැකි වුවද පූජනීය උරුමයක් ලෙස සලකනු ලැබේ.

චෙන්නායි හි ද නිව් කොලේජ් වැනි ආයතනවල - විශේෂයෙන් අතළොස්සක් විද්වතුන් තවමත් අක්ෂර මාලාව උගන්වන තමිල්නාඩුවේ ද එවැනිම රටාවක් පවතී. පර්යේෂකයන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන, අර්වි භාෂාව නිශ්චිත, සමමුහුර්ත අනන්‍යතාවයක ප්‍රතිස්ථාපනය කළ නොහැකි වාර්තාවක් ලෙස සලකන අතර, ඇදහිල්ලෙන් මුස්ලිම්, භාෂාවෙන් දෙමළ හැටියට සලකේ.

ඉතිරිව ඇති දේ සුරැකීමේ ප්‍රයත්නය

කතාව හදිසි වන තැන මෙයයි.

අර්වි-අක්ෂර උපයෝගී කරගෙන  ලියා ඇති පොත් සහ අත්පිටපත් 2,000 කට වඩා ඉතිරිව ඇත - ඒවා ගබඩා කර ඇති ආකාරය සලකා බලන තෙක් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් බොහෝ විට සෙමින් දිරාපත් වෙමින් පවතී. පුද්ගලිකව එකතුකරන්නන් සහ පර්යේෂකයින් විස්තර කර ඇත්තේ නිවසේ කිසිවෙකුට ඔවුන් සතුව තිබූ දේ කියවිය නොහැකි වූ නිසා පලක් නැති කඩදාසි ලෙසය. යටත් විජිත යුගයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, සමහර අත්පිටපත් නිවසින් බොහෝ දුරින් ගබඩා වෙන්නට විය - ඒවා නිෂ්පාදනය කළ ප්‍රජාවන්හි නොව අද ලන්ඩනයේ බ්‍රිතාන්‍ය පුස්තකාලය වැනි ආයතනවල සුරක්ෂිත ලේඛණ ලෙස තබා ඇත.

සංරක්ෂණය අසාමාන්‍ය ලෙස දුෂ්කර කරන සංයෝග ගැටළු තුනක් තිබේ:

1. කෘතීන් සොයා ගැනීම දුෂ්කරම කොටසයි. විධිමත් රාජ්‍ය ලේඛනාගාර සහිත භාෂාවක් මෙන් නොව, අර්වි අත්පිටපත් පෞද්ගලික නිවාස සහ අවිධිමත් ප්‍රජා එකතු කිරීම් පුරා විසිරී ඇති අතර, මධ්‍යගත නාමාවලියක් නොමැත.
2. ස්වල්ප දෙනෙකුට තවමත් පිටපත කියවිය හැකියාව. අඩු පිරිසක් අර්වි ඉගෙන ගන්නා විට, ස්ථානගත අත්පිටපත් පවා භාවිතා කළ හැකි, කියවිය නොහැකි වස්තූන් බවට පත්වීමේ අවදානමක් ඇත - ඒවා තුළ ඇති දැනුම (වෛද්‍ය, ආගමික, කාව්‍යමය) පත්‍රිකාවම නොනැසී පවතින විට පවා පරිහරණය විය නොහැක.
3. දිගු කලක් තිස්සේ සම්මත ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් නොතිබුණි. ආර්වි සම්මත අරාබි භාෂාවෙන් ඔබ්බට අමතර අක්ෂර භාවිතා කරන බැවින්, සාමාන්‍ය අරාබි අකුරු සහ යතුරුපුවරුවලට එය සම්පූර්ණයෙන්ම නිරූපණය කළ නොහැක, එය ඓතිහාසිකව ආර්වි කෘතීන් ඩිජිටල්කරණය, ටයිප් කිරීම හෝ සෙවීම දුෂ්කර කළේය.

තාක්ෂණය භාවිතය පටන් ගන්නා තැන

දිරිගන්වන පුවත නම් මෙම අවසාන ගැටළුව සක්‍රීයව ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින බවයි. තමිල්නාඩු විශ්ව විද්‍යාල ආයතනවලට සම්බන්ධ විද්වතුන් ඇතුළු පර්යේෂකයින්, ආර්වි අක්ෂර සහාය ඉල්ලා යුනිකෝඩ් සම්මේලනයට විධිමත් යෝජනා ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, ආර්වි හි අමතර අකුරු සහ අක්ෂර වින්‍යාසය පවතින අරාබි අක්ෂරවල රූප ප්‍රභේද පමණක් නොවන බවත් ඒවා තමන්ගේම අනන්‍ය කේතනය කළ නිරූපණයට සුදුසු බවත් තර්ක කරති. අදාළ අධ්‍යයන කටයුතු මඟින් අභිරුචි ආර්වි අකුරු සහ බ්‍රව්සර් මත පදනම් වූ අතථ්‍ය (virtual) යතුරුපුවරු පවා නිපදවා ඇති අතර එමඟින් පරිශීලකයින්ට දෙමළින් ටයිප් කර එය ආර්වි අක්ෂරයෙන් පරිවර්තනය (transliteration*)  කිරීමට ඉඩ සලසයි, සම්පූර්ණ යෝජනාව සලකා බලන අතරතුර ප්‍රායෝගික විසඳුමක් ලෙස පවතින අරාබි සහ සිරියැක් යුනිකෝඩ් බ්ලොක් නැවත භාවිතා කළේය. ඔවුන්ගේ ප්‍රයත්නයෙන් 2015 වසරේ දී අර්වි යුනිකෝඩ් හඳුන්වා දීම සර්ථක විය.

වෙනමම, ප්‍රජාව විසින් මෙහෙයවනු ලබන ඩිජිටල්කරණ උත්සාහයන් - උදාහරණයක් ලෙස, කේරළයේ අරාබි-මලයාලම් ද්‍රව්‍ය නාමාවලියෙහි උරුම පුස්තකාල - ශ්‍රී ලංකාවේ සහ තමිල්නාඩුවේ අර්වි සංරක්ෂණය පරිමාණයෙන් කෙබඳු විය හැකිද යන්න සඳහා ක්‍රියාකාරී ආකෘතියක් ඉදිරිපත් කරයි: ක්‍රමානුකූල ස්කෑන් කිරීම, මෙටාඩේටා ටැග් කිරීම සහ විවෘත මාර්ගගත ප්‍රවේශය, එවිට අත්පිටපතක පැවැත්ම තවදුරටත් එක් පවුලක ගබඩා කාමරය වියළී පැවතීම මත රඳා නොපවතී.

මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි - ඔබ එයින් වචනයක්වත් කියවා නොමැති වුවද

අපැහැදිලි ඓතිහාසික පාදසටහනක්, කුතුහලයක් ලෙස අර්වි නම් කිරීම පහසු වනු ඇත. නමුත් එය විශාල දෙයක් නියෝජනය කරයි: එය සහජීවනයේ වසර දහස් ගණනක වාර්තාවක්. එය අරාබි සහ දෙමළ යන ශිෂ්ටාචාර දෙකක් වාණිජ වෙළදාම  හරහා හමුවීම, අන්තර් විවාහ වීම, එකට නමස්කාර කිරීම, එකිනෙකා සුවපත් කිරීම සහ එක් පැත්තක් හුදෙක් අනෙකාගේ භාෂාව උඩින් ලිවීම වෙනුවට බෙදාගත් අක්ෂර මාලාවක් ගොඩනඟා ගැනීම පෙන්නුම් කරයි. ගැටුම් සහ වෙනස්කම් වටා සංස්කෘතික වෘතාන්තය බොහෝ විට රාමු කර ඇති යුගයක, අර්වි ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙයට නිහඬ සාක්ෂියකි - අනන්‍යතා මකා දැමීම වෙනුවට සම්මිශ්‍ර කළ ප්‍රජාවන් සහ සාමකාමීව එසේ කළ අතර ප්‍රතිඵල අදටත් ගම්මානවල ගායනා කෙරේ.

ඉතිරි අර්වි අත්පිටපත් නැති වීම යනු අහිමි වීමයි:

• තොග වශයෙන් ආනයනය නොකළ, දේශීයව උගන්වා තේරුම් ගත් කලාපීය ඉස්ලාමීය පාණ්ඩිත්‍යය පිළිබඳ ආපසු හැරවිය නොහැකි වාර්තාවකි
• දෙමළ මුස්ලිම් සංස්කෘතියට අනන්‍ය වූ සියවස් ගණනාවක භක්තිමත් හා සාහිත්‍යමය කාව්‍ය.
• වෙනත් කිසිම තැනක වෙනත් ලිඛිත වාර්තාවක් නොමැති - දේශීය ඖෂධ පැළෑටි, ප්‍රතිකර්ම සහ ප්‍රතිකාර ක්‍රම - උද්භිද විද්‍යාත්මක හා වෛද්‍ය දැනුමේ පදනමක්.
• භාෂාමය ප්‍රතිරූපයක්, ආර්වි ශබ්ද අක්ෂර වින්‍යාස තේරීම් සමහර විට පැරණි උච්චාරණ ආරක්ෂා කරන බැවිනි.

ඉදිරි මඟ

අර්වි අනාගතය සමාන්තරව ක්‍රියා කරන බලවේග තුනක් මගින් හැඩගැසෙනු ඇත:

• ඩිජිටල් සංරක්ෂණය - කැඩී බිඳෙනසුලු මුල් පිටපත් භෞතිකව හැසිරවීමකින් තොරව අත්පිටපත් වෙත ප්‍රවේශ විය හැකි යුනිකෝඩ් ප්‍රමිතිකරණය, කැපවූ අකුරු සහ සෙවිය හැකි ඩිජිටල් ලේඛනාගාර.
• ප්‍රජා සහ ශාස්ත්‍රීය පුනර්ජීවනය - විශ්ව විද්‍යාල සහ ස්වාධීන විද්වතුන් විසින්, එය කිසිදා දෛනික භාවිතයට නැවත නොඑනු ලැබුවද, අධ්‍යයන විෂයයක් ලෙස පිටපත ජීවමානව තබා ගැනීම.
• සංස්කෘතික සම්ප්‍රේෂණය - ආගමික හා සංස්කෘතික උත්සවවලදී අර්වි කවි කියවීමේ අඛණ්ඩ, ජීවමාන සම්ප්‍රදාය, එහි අක්ෂර කියවිය නොහැකි අය අතර පවා අර්වි හි ශබ්දය සහ ආත්මය ජීවමානව තබා ගනී.

මේ අතර ඇති අභියෝගය සරල හා හුරුපුරුදු එකකි; සුළුතර සම්ප්‍රදායක් මැකී යනු දැක ඇති ඕනෑම කෙනෙකුට: අනුප්‍රාප්තිකයින් නොමැති වයස්ගත පාඨක පිරිසක්, දුර්වල ගබඩා තත්වයන් යටතේ බිඳෙනසුලු කඩදාසි අත්පිටපත්, අර්වි සඳහා විශේෂයෙන් වෙන් කර ඇති ආයතනික අරමුදල් නොමැතිකම (දෙමළ හෝ අරාබි භාෂාවට වඩා පුළුල් ලෙස වෙනස්ව), සහ සරල නොදැනුවත්කම - එය උරුමයක් වන ප්‍රජාවන් තුළ බොහෝ දෙනෙකු ඇතුළුව බොහෝ අය ඒ ගැන කිසිදා අසා නැත යන කාරනා දැක්විය හැකිය..

මෙම ලිපියේ අරමුණ වන්නේ එම අවසාන තර්ජනයයි. දැනුවත් කිරීම සඳහා කිසිදු වියදමක් දැරීමට සිදු නොවන අතර, අරමුදල් සැපයීම, ලැයිස්තුගත කිරීම හෝ ඩිජිටල්කරණ උත්සාහයන් ආරම්භ කිරීමට පෙර එය බොහෝ විට පළමු හා වඩාත්ම අවශ්‍ය පියවර වේ.

අවසන් අදහස

ජාතික භාෂාවක් ස්ථිර වන ආකාරයට අර්වි කිසි විටෙකත් ස්ථාන ගතවීමට අදහස් කළේ නැති ප්‍රායෝගික පාලමක් වූ අතර, එය නිශ්චිත සාගරයක් හරහා නිශ්චිත ප්‍රජාවකට නිශ්චිත ගැටළුවක් විසඳීම සඳහා ඉදිකරන ලදී. එය වසර දහසකට වැඩි කාලයක් පුරා පැවතුන අතර, ශුද්ධ ලියවිලි, කවි සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව රැගෙන යාමෙන්, ප්‍රජාවක් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට එය භාවිතා කිරීමට තෝරා ගන්නා විට "තාවකාලික" විසඳුමක් කෙතරම් කල් පවතින බවට යමක් කියයි.

එය තවත් සියවසක් නොනැසී පවතීද යන්න බොහෝ විට රඳා පවතින්නේ භාෂා විද්‍යාඥයින් මත නොව සාමාන්‍ය පවුල් මත ය - කබඩ් එකේ ඇති පැරණි අත්පිටපත ඉවත දැමීමට පෙර ඡායාරූප ගැනීම වටී යැයි තීරණය කිරීම.

ලිපිය සකස් කලේ: එම්.ඩීන් (ගල්මල්-Coral) 12-Aug-2026

---

* සටහන:

ව්‍යංජනාක්ෂර: තනිව උච්චාරණය කළ නොහැකි අක්‍ෂර ව්‍යංජනාක්‍ෂර නම් වේ. එම අක්‍ෂර උච්චාරණයේදී ස්වර අක්‍ෂරවල උපකාරය අවශ්‍ය වේ.

abjad වර්ගීකරණය: අබ්ජාඩ් යනු අක්ෂර සංඥා මගින් ව්‍යාංජනාක්ෂර පමණක් නිරූපණය කරන ලේඛන පද්ධතියකි (උදා: අරාබි), එමඟින් ස්වර පාඨකයාට පළපුරුද්දෙන් අනුමාන කිරීමට/උච්චාරණ නිරූපණය කිරීමට ඉඩ සලසයි. උදා: ව්‍යවහාරික අරාබි ලිවිමේ දී සිංහල ලිවීමේ දී භාවිතාකරන ඇලපිලි, හල්කිරීම් යනාදිය නැත. එනමුත් කුරානයේ හා ආගමික ග්‍රන්ථ ලිවීමේ දී ඉස්පිලි, පාපිලි ආදී විශේෂිත සළකුණු යොදාගනී. එහි අරමුණ නියමිත උච්චරණය සහතික කිරීමවේ.

ආඛ්‍යාන (narrative) කවි රචනා: කථා වස්තු, වෘත්තාන්ත කවි රචනා

තිද්‍යෝෂ වාදී (හෝ ත්‍රිදෝෂ වාදය) යනු ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේ පදනම වන, මනුෂ්‍ය ශරීරයේ සෞඛ්‍යය හා රෝගී භාවය රඳා පවතින්නේ වාත, පිත්ත, සහ කෝප (සේම) යන මූලික දෝෂ තුනක සමතුලිතතාව හෝ අසමතුලිතතාව මත යැයි පවසන දාර්ශනික හා වෛද්‍ය ප්‍රතිපත්තියයි.

transliteration (අක්ෂර පරිවර්තනය):  අක්ෂර පරිවර්තනය යනු එක් හෝඩියකින් හෝ ලිවීමේ පද්ධතියකින් තවත් හෝඩියකට වචන අක්ෂර වින්‍යාස කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි. එය නව අක්ෂර මාලාවේ සමාන අකුරු භාවිතා කරමින් මුල් වචනයේ ශබ්දයට ගැලපෙන බැවින් මිනිසුන්ට එය කියවා උච්චාරණය කළ හැකිය, නමුත් එය අර්ථය වෙනස් නොකරයි හෝ පරිවර්තනය නොකරයි. (Merriam-Webster විසින් කරන ඉංග්‍රීසි අර්ථකථනයේ සිංහල පරිවර්තනයකි)

මෙම ලිපිය Viewpoint හි මවිසින් ලියන ලද Arwi: The Bridge Between Two Worlds ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනයකි. අධ්‍යාපනික කටයුතු වෙනුවෙන් පරිහරණය හා/හෝ උපුටා ගැනීමට අවසර ඇත. උපුටා ගැනීමේ දී කතෘ (M. Deen) හා ලිපියේ සබැඳිය/link සදහන් කිරීම බලාපොරොත්තුවේ.

මුල් ලිපියේ සැකසීමේ දී පරිශීලනය කළ මූලාශ්‍රයන්:
BBC Travel ("Arwi: The lost language of the Arab-Tamils," 2024)
Wikipedia's Arwi entry;
academic research including studies published via the Borneo Journal of Language and Education, Think India Quarterly, and IIUC Studies;
Unicode Consortium technical proposals (L2/2009 Arwi proposal);
reporting by The News Minute, Marcellus, and the Ilankai Tamil Sangam;
and background on Sri Lankan indigenous and Unani medicine from the University of Colombo's Faculty of Indigenous Medicine

පෙළීම - Tightening

 

පොඩ්ඩක් හරි කැරකේ නම් ඇණ මුරිච්චිය

කරකවමින් හැඩි දැඩි යකඩ මෙවලම 

තව, තව තද කිරීම සිරිතය,

හරියාකාරව සවි කෙරුම නෙවැ ඉලක්කය.

ජීවිතයේ කෙළවරක් නැති තැලීම් පෙළීම්

එවගේම වෙන්නැ'ති.

අවස්ථා දෙකේදීම

බිඳ-වැටිය හැකි සීමාවක් පවතී,

එනමුත් මුහුණදිය යුතුය,

දරාගත යුතුමය.

English Version: Tightening 

ආම්පන්න | Equipment (Motivational Poetry: say "I can")

ආම්පන්න | Equipment (Motivational Poetry: say "I can")
දරුවා, ඔබ ඔබව තේරුම් ගන්න,
සෑම ශ්‍රේෂ්ඨයෙකු සතු වූ හැම දෙයම ඔබ ද සතුව ඇත,
දෑත්, දෙපා, දෑස්
සහ නුවණ, පාවිච්චි කළොත් ඔබ බුද්ධිමත්ව,
මෙ ආම්පන්න වලින්මය ඔවුන් සැම ද පටන් ගත්තේ,
එනිසා

මුලපුරනු මැන එකසිත්ව, "පුළුවනි මට!".

බලන්න, හොඳින් බලන්න බුද්ධිමත් හා ශ්‍රේෂ්ඨ ඔවුන් දෙස,
ඔවුන් ද ආහාරය ගන්නේ පිඟානක,
පළඳින්නේ පාවහන ගැට ගසා ලේස් පටිය,
ලොවම පිළිගනි ඔවුන් එඩිතරය, කඩිසරය,
එනමුත්,

ඔබ ද සතුය සියල්ලම ආරම්භයෙදී ඔවුනට තිබුණා වගේම.

ඔබට ද පුළුවනි පටන් ගන්න විජයග්‍රහණයේ පෙළහැර - විස්කම් පාමින්,
ඔබට ද පුළුවනි ශ්‍රේෂ්ඨයෙකු වෙන්න - හිත ඇතිනම්,
ඔබ ද හොඳින් සන්නද්ධය -  තෝරාගන්නේ නම් ඔබේ සටනට,
ඔබ සතු පා, අත්, නුවණ හොඳින් පාවිච්චිකරන්න,
පිබිදුන මිනිසෙකුට, ශ්‍රේෂ්ඨ දෑ කරතෑකි,

ජීවිතය පටන් ගන්න,

මුලදී ඔවුන් සතු අමුතු යමක් නොවිය.

ඔබ අංගවිකලයෙකු, අසරණයෙකු කරගත්තේ ඔබමය, නැගී සිටිය යුත්තේ ද ඔබමය,
ඔබ තෝරාගත යුතුවේය තැන ඔබ සිටිය යුතු,
කියන්න ඔබේ ඉලක්කය,
ඔබ මොනතරම් සොයා බැලුවාද, සත්‍යය වටහා ගත්තේද?
දිවිය ජයගැනුමට ඇවැසි හැම දේ කිසි අඩුවක් නැතිව ඔබට තිළිණ කර ඇත,
එනමුත්,

තීරණය ඔබගේය, ඔබට කවුරුන් විය යුතුද?

දිරිය ගත යුතුවන්නේ ඔබමය,
ජයගන්න නම් ඕනෑකම මිනිසා තුළ තිබිය යුතුමය,
ඉතිං, දරුවා, ඔබ ඔබව තේරුම් ගන්න,
ඔබ උපන්නේ ද සෑම ශ්‍රේෂ්ඨයෙකු සතු වූ හැම දේ ඔබ ද හිමිකරගෙන,
ඔබ සතුය ආම්පන්න වලිනි ඔවුන් ද පටන්ගත්තේ, 
හඳුනාගන්න ඔබ, ඔබව,
පිළිගන්න,

කියන්න "පුළුවනි මට!"

Equipment poem by Edgar A. Guest
Figure it out for yourself, my lad,
You've all that the greatest of men have had,
Two arms, two hands, two legs, two eyes,
And a brain to use if you would be wise.
With this equipment they all began,
So start for the top and say "I can."

Look them over, the wise and great,
They take their food from a common plate
And similar knives and forks they use,
With similar laces they tie their shoes,
The world considers them brave and smart.
But you've all they had when they made their start.

You can triumph and come to skill,
You can be great if only you will,
You're well equipped for what fight you choose,
You have legs and arms and a brain to use,
And the man who has risen, great deeds to do
Began his life with no more than you.

You are the handicap you must face,
You are the one who must choose your place,
You must say where you want to go.
How much you will study the truth to know,
God has equipped you for life, But He
Lets you decide what you want to be.

Courage must come from the soul within,
The man must furnish the will to win,
So figure it out for yourself, my lad,
You were born with all that the great have had,
With your equipment they all began.
Get hold of yourself, and say: "I can."

* නිර්මාණ ගෞරවය මුල් නිමාණකරුවන්ට හිමිවේ.

ඇමෙරිකානු ජාතික Edgar A. Guest කවියාගේ නිර්මාණයක් වෙන "Equipment" කවියේ පරිවතනයකි. 1881 වර්ෂයේ එංගලන්තයේද් දී උපත ලද එඩ්ගාර්, දහවන වියේ දී දෙමාපියන් සමඟ ඇමෙරිකාවට පදිංචියට ගොස් ඇත. ඔහුගේ "Equipment" කවිය තරුන්‍යායට අමතන, දීරිමත් කරන (Motivational Poetry) වදන් එකතුවක් හැටියට පිළිගැනේ.

ආත්ම විශ්වාසය, සමාන විභවය සහ පුද්ගලික වගකීම උගන්වන ආශ්වාදජනක කවියක්, ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම පුද්ගලයින් වගේම සමාන මූලික භෞතික හා මානසික ආම්පන්න සමඟින් සෑම කෙනෙකුම උපත ලබන බව පාඨකයන්ට මතක් කර දෙයි.

"ගැටවරය, ඔබ උපත ලබා ඇත්තේ සෑම ආම්පන්නයක්ම හිමි කරගෙනය, එහෙත් ඔබේ ඉරණම, ඔබේ ජීවිතයේ සාර්ථකත්වයේ තේරීම ඔබ අතය" යනුවෙන් සාරංශ ගතකරන්න පුළුවනි.

ps: Equipment යන්න උපකරණ, මෙවලම් හැටියට  ද ගත හැකිමුත් පරිවර්තනයේ දී ආම්පන්න හැටියට (බහුවචනයෙන්) යෙදා ගත්තා.

චිත්තවේගීය බුද්ධිය සහ සාක්ෂරතාවය - Emotional Intelligence and Literacy

 

"එය තේරීමකි.

අපේ අත්දැකීම කොච්චර

කලකිරවන සුළු, නීරස හෝ වේදනාකාරී හෝ පීඩාකාරී වුවත්,

අපි ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාරය

අපට සැමවිටම තෝරා ගත හැකියි."

බිය, කාංසාව, බලාපොරොත්තු සුන්වීම, දොස් පැවරීම, කලකිරීම, කෝපය, දුක, අවදානම සහ සමහර විට වරදකාරි යන හැඟීම් අප අඛණ්ඩව අත්විඳින විට උද්වේගය/චිත්තවේගය කියන හැඟීම් ඉහළ යන බවට සැකයක් නැත. තවද මෙම හැඟීම් සමඟ කටයුතු කිරීමේදී අප සාර්ථක වන්නේ කෙසේද යන්න අවසානයේ අපගේ චිත්තවේගීය බුද්ධිය සහ සාක්ෂරතාවය (Emotional Intelligence and Emotional Literacy) මත රඳා පවතී.

චිත්තවේගීය බුද්ධිය අවබෝධ කර ගැනීම අපගේ ස්වයං දැනුවත්භාවය, ස්වයං පාලනය, අභිප්‍රේරණය, සංවේදනය සහ සමාජ කුසලතා වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාරී වේ. මේ සියල්ල චිත්තවේගීය නියාමනයට සහ අප සහ එකිනෙකා තේරුම් ගැනීමට උපකාරී වේ.

චිත්තවේගීය බුද්ධිය සහ සාක්ෂරතාවය අවබෝධ කර ගැනීම:

චිත්තවේගීය බුද්ධිය යනු අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම අපගේ හැඟීම් සහ හැඟීම් හඳුනා ගැනීම, නම් කිරීම, තේරුම් ගැනීම සහ නියාමනය කිරීමයි. සමාජීය සහ චිත්තවේගීය ඉගෙනීමේ වැදගත්කම අවතක්සේරු කළ නොහැක, මන්ද එය ඉගෙනීම, තීරණ ගැනීම සහ නිර්මාණශීලීත්වයේ සිට සබඳතා, සෞඛ්‍යය සහ ක්‍රියාකාරිත්වය දක්වා සියල්ලටම බලපායි.

සිත්ගන්නා කරුණ නම්, පර්යේෂණ පෙන්වා දී ඇත්තේ මිනිසුන්ට තමන් තුළ සහ අන් අය තුළ හඳුනාගත හැකි ප්‍රධාන හැඟීම් තුනක් ඇති බවයි: සාමාන්‍යයෙන් නරක, දුක සහ සතුට. කෙසේ වෙතත්, මූලික හැඟීම් ලැයිස්තුව වඩාත් නිවැරදිව පහත පරිදි ලැයිස්තුගත කළ හැකිය:

විශේෂඥයින් පවසන්නේ චිත්තවේගයන්ගේ සම්පූර්ණ පරාසය විස්තර කිරීම සඳහා සංකීර්ණ වචන මාලාවක් තිබීම සහ භාවිතා කිරීම සඳහා චිත්තවේගීය සාක්ෂරතාවය (Emotional Literacy) අත්‍යවශ්‍ය බවයි. හැඟීම්වල වෙනස සහ ඒවායේ බලපෑම හඳුනා ගැනීම සහ තේරුම් ගැනීම ද අත්‍යවශ්‍ය වේ. ලැජ්ජාව (shame) සහ වරදකාරි හැඟීම (guilt) අතර වෙනස කදිම උදාහරණයකි.

“දැනීමට අවසර - Permission to Feel” – the RULER Method ක්‍රමය

මාර්ක් බ්‍රැකට් (Marc Brackett) යනු යේල් චිත්තවේගීය බුද්ධි මධ්‍යස්ථානයේ (Yale Center for Emotional Intelligence) ආරම්භක අධ්‍යක්ෂවරයෙකු වන අතර “Permission to Feel: Unlocking the Power of Emotions to Help Our Kids, Ourselves, and Our Society Thrive.” යන කෘතියේ කර්තෘ වේ. ඔහු සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම හැඟීම් තේරුම් ගැනීමට සහ ප්‍රගුණ කිරීමට ඉහළ බලපෑමක් ඇති කරන සහ ප්‍රබල  බලපෑමක් ඇති කරන ප්‍රවේශයක් වන RULER නමින් ක්‍රමයක් සංවර්ධනය කර ඇත. පළමු පියවර වන්නේ ඔබටම "දැනීමට අවසර දීම" සහ "එය හුස්ම ගැනීම, විරාමයක් ලබා ගැනීම සහ RULER මූලධර්ම යෙදීම" බව ඔහු උපදෙස් දෙයි. RULER ක්‍රමය යෙදීමේ සාරාංශයක් පහත පරිදි වේ:

ජීවිතයේ හැඟීම් වළක්වා ගැනීමට හෝ මර්දනය කිරීමට අපට බොහෝ විට උගන්වනු ලබන අතර බලපෑම් ද කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, මෙය දුරදිග යන සහ ඍණාත්මක ප්‍රතිවිපාක ඇති කළ හැකිය. සැබෑ බලය ඇත්තේ ඒවා තේරුම් ගැනීම, දැනීම, බුද්ධිමත්ව සහ ස්ථානෝචිතව ප්‍රකාශ කිරීම තුළය.

සටහන:

ඉංග්‍රීසි බසින් කරන ලිපි පෙලක් සකසමින් ඉන්නා අතර හමුවූ වටිනා ලිපියක් සිංහලට පරිවර්තනය කර පල කරන්න අදහස් කලා. මෙම විශය ගැන ලියූ තවත් ඉංග්‍රීසි ලිපියක් Anger Management and Emotional Intelligence: Skills for Everyday Life, මෙතැනින් ගිහින් කියවන්න පුලුවනි, එම බ්ලොග් එකේ ලිපි සිංහලට පරිවර්තනය කර කියවීමේ හැකියාව ඇත. එසඳහා එහි top right corner ඇති = (menu) ක්ලික් කර විට එන sliding menuවෙන් Translate කිරීමට අවශ්‍ය බාශාව Sinhala ලෙස තෝරා ගන්න, එවිට සම්පූර්ණ බ්ලොග් අඩවියම සිංහලින් පෙන්නුම් කරයි. උදව් අවශ්‍ය නම් එහි Help පේජ් එක බලන්න.

Viewpoint: The Focus නව තාක්ෂණය, ඒවාට අනුගතවීම හා ඒවායේ බලපෑම් සහ විවිධ මාතෘකා ඔස්සේ ඉංග්‍රීසි බසින් ලියන මගේ බ්ලොග් අඩවියකි. එම ලිපි සිංහලට පරිවර්තනය කර කියවීමේ auto Translate ඔප්ෂන් ඇත, ඒ ගැන එහි Help පේජ්  එකේ විස්තර කර ඇත.

සැඳෑ අඳුර - The Twilight

 

මගේ පාමුල

මගේම සෙවනැල්ල

බොහෝ විසල්ව ඇඳලා

ඉරු බැස යනවා

සැඳෑ කල

අඳුරේ ගිල්වා

ඔබ ගෙනා ඇපලය ඔබම අරගෙන යන්න - Take The Apple Back

 

මම IT වෘත්තිකයෙකු හැටියට නොයෙකුත් අංශයන්හි වැඩමුළු, පුහුණුකිරීම්, කණ්ඩායම් ගොඩනැඟීම්, ආදී කටයුතුවල මූලිකව වැඩකරා. සැලකිය යුතු කාලයක් යොදවා, කණ්ඩායමක බුද්ධිය-ශ්‍රමය හා තාක්ෂණය කියන එකතුවකින් හැඩගැන්වෙන IT system එකක ඵලදායීතාවය කියන්නේ එය බාවිතා කර වැඩගන්න කණ්ඩායමේ සාර්ථක බව මතයි. Usersලා කියන ජනේල කවුළුව තමයි අරකී සිස්ටම් එකහා එම සිස්ටම් එකෙන් සේවාව ලබන ප්‍රජාව අතර යාකරන ස්මාර්ට් පාලම. උදාහරණයක් හැටියට එම ප්‍රජාව සමාජයේ විවිධ මට්ටමේ පුද්ගලයින්ගෙන් සැදුම්ලත් ජනයා වෙන්න පුළුවන් එහෙමත් නැත්නම් ආයතනයක සේවක මඩුල්ල වෙන්න පුළුවන්. යූසර්ස්ලා කියන අය; අරකී ප්‍රජාව, IT system සීමාවන්, ඒ ගැන දැනුම/අවබෝධය හා පුද්ගල කැපවීම/රුචිය ආදී පරාමිතීන් ගනනාවකින් වට වූ බොක්ෂින් වළල්ලක තරඟ වදින උදවිය. ඒවගේම ඔවුනුත් සොබාවයෙන්ම සංවේදී මිනිස්සු. සිස්ටම් එකක ඵලදායීතාවය, කාර්යක්ෂමතාවය හා සාර්ථකත්වය කෙරෙහි usersලා කියන ස්තරය (layer) බොහෝම වැදගත්, ඔවුන් අර කවුළුවෙන් එපිට සමඟ කරන ගනුදෙනුව බොහෝම වැදගත්. ඉතිං අපි IT system building, කණ්ඩායම් ගොඩනැඟීමේ (team building) දී මෙන්ම යූසර් ට්‍රේනිංවල දී තරහ පාලනය (anger management) කියන කොටස ගැන ලොකු උනන්දුවක් දක්වන්න සිදුවෙනවා.

තරහ පාලනය උගැන්වීම සඳහා මා උපයෝගී කර ගත්තේ ගෞතම බුදුන්වනසේගේ බොහෝ වටිනා දේශනයක් පාදක කරගත් කතාවක්:

“If someone offers you a gift and you decline to accept it, to whom does it belong?”

යමෙකු ඔබට තෑග්ගක් පිළිගන්වයි, ඔබ එය බාරගන්නේ නැහැ, එය අයිති කාට ද?

එක හඬින් ඇහෙන්නේ:

“Then it belongs to the person who offered it.”

එහෙමනම් එය තවමත් අයිති ලබා දුන් එම පුද්ගලයාටම නොවෙ ද?

වැඩමුළුවේ ස්වභාවය හා පරිසරය අනුව පාදක කතාව පැහැදිලි කරන අවස්ථා ද විය, එය සැකැවින් මෙසේය: 

මිනිසෙකු බුදුන් වහන්සේ වෙත ගොස් බුදුන්ට අපහාස කරයි. බුදුන් වහන්සේ සන්සුන්ව සිටියි. මිනිසා කෝපයෙන් කෑගැසීම අවසන් කල පසුව, බුදුන් වහන්සේ ඔහුගෙන් මෙසේ විමසීය, "ඔබ යමෙකුට තෑග්ගක් මිලදී ගෙන පිළිගන්වනවා, එය ඔහු බාර ගත්තේ නැත්නම්, එම තෑග්ග අයිති කටද?" මිනිසාගේ පිළිතුර වූයේ "තෑග්ග මිලදීගත් දා සිට තවමත් ඔහුට අයිති" බවයි. බුදුන් වහන්සේ පිලිතුරු දෙමින්, "නිවැරදියි. ඔබේ කෝපයත් එසේමයි. ඔබේ අවලාදය මම පිළිගන්නේ නැති නිසා, එම කෝපය, අවලාදය ද ඔබ තුලමය."

ඔබේ මනසේ සාමය, යහපැවැත්ම සම්පූර්ණයෙන්ම ඔබේ පාලනය යටතේ පවතී. අන් අයගේ නිෂේධාත්මක බව හෝ "කෑගැසීම" පිළිගැනීමට හෝ ප්‍රතිචාර දැක්වීමට ඔබට අවශ්‍ය නැත; ඔබ එය ලබා නොගැනීමට තෝරා ගන්නේ නම්, නිෂේධාත්මක බව එය ගෙනා පුද්ගලයා සමඟ පවතින බැවින් ඔහුම රැගෙන යාවි. ඔබ සැනසිල්ලෙන්...

Your peace of mind is entirely within your control. You do not have to accept or react to the negativity or "shouting" of others; if you choose not to receive it, the negativity remains with the person who brought it.

Let them take the apple back.

Image credit to Gemini AI

ප.ලි: මෙම අගනා කරුණ මගේ ජීවිතයට එක් කළේ මම බුදු දහම ගැන ඉගෙන ගන්න කාලයේ. පාසැල් කාලයේ සිට මෙම කරුණ එදිනෙදා ජීවිතයේ මෙන්ම වෘත්තීය ජීවිතයේ ලොකු අස්වැසිල්ලකි, අදටත් එහෙමයි.

මොනර රැඟුම

රඟන මොනරා පිල් විදහා

සබාව සොඳින් දිනා සනසනා

හෙලුව දකිනා වේදිකාවේ හිඳිනා

සඟවා පුලුටුනහය සිනා මවනා

ඇලජිය - Emotional Allergy

දුටු විට,

නිදහසේ පියාසලන සමනළයෙකු

මතක්වි දළඹුවෙකු,

සුමුදු මල් පිරි කූඩලු පැළයක්

මතක්වි කහඹිලියා,

කසන්නේ නම්

ඇලජියක් මිස

වරද

පාට පාට

මල් පූදින පැලය ද

සමනළයා ද?

Note: Emotional allergy (චිත්තවේගී අසාත්මිකතාව) is an intense reaction to something in the present that reminds one, consciously or unconsciously, of an event from their history.

ක්ෂමාව | Never Apologize

 

ඔබ ප්‍රභාවත්ව දැවෙන

හෝ රාත්‍රියේ කඩාවැටෙන නිසා

ක්ෂමාව අයැදිය යුතු නැත

මන්දාකිණිය හැදෙන්නේ එහෙමයි.

උපුටා ගැනීම: අන්තර්ජාලයෙන් (කතෘ: Tyler Kent White)
පරිවර්තනය: එම්. ඩීන්, ගල්මල්-Coral

අහස - The Sky

 

නිල් පැහැති සිහිනයක් සේ,

අහස දිග හැරේ නිමක් නැතිව.

සුදු වලාකුළු නටන විට,

සිතත් පියාඹයි නිදහසේ.

උදෑසන රන් කිරණ වැටී,

බලාපොරොත්තුවේ නැවුම් මල් පිපෙයි.

සැන්ඳෑව දම් පැහැයෙන් සැරසී,

දවසේ කවිය නිමා කරයි.

රාත්‍රියේ තරු ඇස් දල්වාගෙන,

අහස කතා කියයි නිහඬව.

සඳ එළිය මඟ පෙන්වන විට,

ලෝකය නිදයි සැනසිල්ලෙන්.

අහස අසීමිත කැන්වසයක්,

ස්වභාවයේ සුන්දර චිත්‍රයක්.

බලන හැම මොහොතකම අලුත් වන,

අපගේ සිහිනවල සදා සගයා.

මහද පිරිමැදි | Touched My Soul

 

මහද පිරිමැදි සෙනෙහස අතුරින්,
බොහෝ සේ දැනුන,
වඩාත් උත්කෘෂ්ට,
ඒ ඔබය.

නිර්මාණ ගෞරවය මුල් නිමාණකරුවන්ට හිමිවේ.
උපුටා ගැනීම: අන්තර්ජාලයෙන් (කතෘ: Creig Crippen)
පරිවර්තනය: එම්. ඩීන්, ගල්මල්-Coral

දැවී අළුවෙන

සුවඳ විහිදන දුම්

දැවී දියවෙන කුන්දිරික්කම්

දැවී අළුවෙන රතා'ඟුරු

නිවි නිවී  දිලෙයි

තාලේ අල්ලන් සුළං

වරද මගේය - My Fault

 

ඈත අහසේ දිදුලන

පුංචි තරුකැට මුමුනන

සුමියුරු ගීයක් අරන් ආවා

සුමුදු මද නල

තනුව තාලය මන බැඳි

පදපෙල සොයමි කුමට ද

මිමිනුවා ඈත් කරමින්

දුහුල් රැලිපිලි

සඳ නෑගම් ගිහින්

හෙට අනිද්දා එන්නටවි අලුත්

ඈත, මුහුද රළ හඬ නඟයි

ගහ කොළ අතු අඹරමින්

පවන ඇයි නුඹ

රළු වුනේ මොහොතකින්

උදුරාගෙන ගියා

කුරුටු ගෑ කවි කොළයත්

සුළඟ නුඹට

දොස් කියන්නේ නැහැ

කවුළු දොර හැරියේ

මමයි රැවටී

සාලේ මැද

සාලේ මැද
මේසයේ
නාටක
පිටපත් බොහෝය

රතු මදටිය

රතු මදටිය ඇට
පැත්තට බරව
කිරුවොත්
තිත්ත කසාය?

කූඹි පෙරහැර

සමනල තටුවක්
ඉක්මන් ගමනේ
කූඹි පෙරහැරක
බඳ සොයන
නයි කූඹි
සහතිකේට

දිය ඇල්ල

හැඩ වැඩ ද දා

තාලෙට ගලන ගඟ

ඇද නොවැටුනා නම්

කොහෙන් ද

දිය ඇල්ලක්?

ඇහුනා ද

ඇස්බැඳි කඩුව අතගත් කුමාරියේ

විසිල් හඬට නොරැවටෙන්

ඇහුනා ද

ගැලරියේ බාසව

බැල්කනියේ?

දෙවෙනි පන්තියේ මකුළු කුමාරිය

 

පද්දලා සොලවලා

රජ ගමනක

ගාලු කුමාරිය

පැද්දි පැද්දී

දැළ වියන්නේ

දෙවෙනි පන්තියේ

ටිකට් අරගෙනැයි

මකුළු කුමාරිය...

වෙනස

 

පීරා තෙලින් ඔප

පෙළින් පෙළ සීරුවට

ඉන්නා කළු සෙබළු

අතරින් පතර

එබී බලනා

සුදු,

ඇයි මුරණ්ඩු...

* 98-99 විභාගයකට සූදානම් වූ කාලයේ පරිහරණය කල පොතක් අස්සේ තිබී හමු වූ පොඩි පදපෙලක්

හැලීම

යටහත්ව

කොටුවේ පරිමිතිය

බේරා ගල් බොරළු

හනි හනිකට හලන

රයිසිය

ඒයි AI

මොළ

මොට

කරයි ද

ඒ(අ)යි?

කොමන්ටුවේ දී ඇති ලින්ක් එකෙන් විස්තර සහිත ලිපියක් කියවන්න පුලුවනි.

ඉඩෝර වැහි

ඉඩෝරයේ ඉරිතැලී

කහ ගැහුණු තණපත්

වැහි පොදක් දෙකක්

මතුවෙලා තුත්තිරි

මං මුලාවී

සොයමි එළි

පහන් දැලෙත් දැලි

මුලාව

ගැහි ගැහී ඉලෑට කූඩුවේ

නුඹ කෝමද

මොලේ යටපත් කරන්නේ

හදවතේ

Comeකරු දිනය!

වැඩ කරන එවුන් කිහිලිකරු කර රන්දාලා

වේදිකාවෙ නැඟ මොර දෙයි උන්දෑලා

ගඳ-සුවඳ

දැවෙන අඟුරු

දැවි දැවී

විහිදන

ගඳ

සුවඳ

හඳුන්කූරු

බැතියෙන් පිදුවත්

හඳුන්කූරු

දැවෙමින් බෙදන්නේ

ගැල්වූ සුවඳමය

බලය

බලය

සීසෝවකි

කිරි කිරිගාන

උඩපහල යනෙන

පොඩි එකාම

ග්‍රීස් ගහන